O profesor ofreceu esta semana en Compostela unha conferencia sobre os pactos políticos estabelecidos entre Galiza, Euskadi e Cataluña ao longo da historia
En 1923 representantes das tres nacións peninsulares sen Estado asinaron a Triple Alianza; dez anos máis tarde nacía en Compostela o Galeusca; despois, aínda chegaron outros pactos, como o subscrito en Caracas en 1959, nidiamente independentista. Xosé Estévez afondou nestes acordos, e na relación existente a nivel político e cultural entre os tres países. Coñece como poucos galegos o ambiente político que existe en Euskadi, onde é profesor universitario dende 1973. Foi creador da Cátedra de Estudos Galegos da Universidade de Deusto.
O artellamento de políticas conxuntas entre Galiza, Euskadi e Cataluña está no seu mellor momento?
Relativamente. Está nun mellor momento que durante a Transición e boa parte dos anos que van dende 1975 até finais dos noventa. Pero tampouco é unha unión perfecta, porque cada partido ten os seus intereses, e fronte ao Estado Español non forman unha conxunción que lles podería levar a conseguir cousas máis importantes; o BNG ten unhas prioridades, o PNV outras e CiU outras, e iso vese por exemplo nas negociacións dos orzamentos do Estado.
E nos anos vinte e trinta?
Era moi distinto. A situación política na Segunda República era moi inestábel. O que pasou, así e todo, é que o Galeusca articúlase en 1933, e pouco despois cambia a conxuntura política no Estado e triunfan as dereitas, e despois das eleccións do 36 iniciouse a guerra civil e xa non houbo forma de artellar o pacto. E despois todos os pactos que se foron sucedendo foron no exilio, e no exilio é fácil facer pactos mesmo máis radicais e arredistas, pero sen capacidade para influír na política do Estado Español. E por exemplo non hai ningún pacto a nivel dos tres gobernos no exilio, Consello de Galiza, Goberno catalán e Goberno vasco.
A Guerra Civil truncou a posibilidade de desenvolver unha política conxunta entre os tres países, pois.
A guerra truncouno todo. É moi doado facer elucubracións históricas, pero seguramente de funcionar de verdade o Galeusca a República tería gañado a guerra. E en consecuencia o Estado sería federal, que era o que se intentaba na Segunda República co Galeusca, e algúns aínda ían máis lonxe e pedían un modelo confederal. No modelo federal cada nación é soberana e cede unha serie de competencias a un parlamento central; no confederal os estados únense mediante acordos internacionais.
E no exilio mesmo había posicións arredistas importantes, como se viu no Pacto de Caracas...
Houbo dous pactos Galeusca que avogan directamente pola independencia, o primeiro, de 1923, e o último, o de Caracas de 1959, e en ambos os dous hai alusións á loita armada. No primeiro con moitos eufemismos lingüísticos: din que "incluso derramaríamos o sangue e apelaríamos á vía heroica" no caso de que o Estado Español non cedese ás súas reclamacións. O pacto de 1959 apela directamente á independencia, e prevé uns 'grupos de acción', que ademais estaban dirixidos por un galego, Xosé Velo, que ese mesmo ano funda o DRIL, que leva a cabo varios atentados no Estado Español, un deles na estación de San Sebastián, mesmo antes de nacer ETA. E a acción de máis sona foi o secuestro do Santa María.
Agora o Galeusca é un pacto entre tres partidos, tan só. Historicamente quen asinou os pactos en cada momento?
Nalgún dos pactos practicamente estiveron todos os partidos políticos, e noutros non estiveron todos, e hoxe pois só hai tres partidos políticos. No pacto de 1923, menos a Lliga catalá estaban todos os partidos nacionalistas das tres nacións; por exemplo, por Galiza estaban as Irmandades da Fala e Irmandade Nacionalista Galega, por Euskadi estaba o PNV e a Comunión Nacionalista Vasca, e por parte catalá estaba Acció Catalá, Unió Catalanista e Estat Catalá. No Galeusca de 1933, agás un minúsculo partido catalán participaron todos, mesmo a Lliga; por Galiza asinou o PG, Ultreia, a Vangarda Nacionalista Galega de Alvaro das Casas, e quen redactou o pacto foi o propio Alexandre Bóveda, e só está redactado en galego. Por certo que por Euskadi asinaron o PNV e ANV, que foi o partido que primeiro impulsou o pacto, hoxe un partido ilegalizado.
Como está o ambiente social en Euskadi?
A este paso en Euskadi van ilegalizar até as cabras. A situación actual é moi complicada, porque o Estado Español, en lugar de dar un golpe de Estado manu militari, como é a tradición española dende o século XIX, agora utiliza un sistema moi sibilino, que é o poder xudicial. E en consecuencia a situación en Euskadi é dun estado de excepción, a través dunha serie de sentencias xudiciais. A Lei de Partidos Políticos é inconstitucional, e eu estou convencido de que o tribunal europeo de Estrasburgo lle vai dar a razón a Batasuna, igual que lla deu en 2002 ao PKK. O problema é que estas sentenzas tardan de catro a seis anos. Todos os dirixentes emerxentes da esquerda abertzale están sendo defenestrados; uns por participar nun periódico, ou por estar nunha asociación. Está ilegalizado o voto de entre 150 mil e 200 mil persoas, que non poden expresar a súa opinión nas eleccións. Eses votos poderían ir para EA, PNV e Aralar, pero en todas as últimas eleccións non foi así, e foron fieis á esquerda abertzale.
E que vai pasar nas eleccións da primavera? Haberá cambio de goberno?
Se continúa a tendencia das últimas eleccións, pode suceder que o partido maioritario sexa o PSOE, que co apoio do PP podería gobernar en Euskadi. Sería un suicidio, porque sen o PNV é imposíbel gobernar en Euskadi, pero pódeno facer. E se fan unha boa sanidade, unhas boas infraestruturas, tal como está farto o electorado de que os políticos non solucionen os problemas. E despois, empoleirados no poder, quen os bota? Porque xa temos a experiencia de Donosti, onde nunca se pensou que puidese haber un alcalde socialista, pero Odón Olorza leva case vinte anos, e o caso é que non o fai mal.
O PNV nunca aceptará ser o segundo do PSOE nun goberno, ou si?
Podería ser. Dentro do PNV hoxe hai unha pugna interna moi dura, que xa iniciou Imaz e que agora segue Urkullu. Urkullu fixo un pacto cos sectores independentistas, pero é da corda de Imaz: xestor, tecnócrata, sen moita formación política. A este sector moderado, autonomista, gustaríalle pactar co PSOE, Imaz ía nesa liña, falaba de "cativar a España"...
Por que o Estado Español non é capaz de aceptar a pluralidade interna? Esta actitude vai a peor nos últimos anos?
Eu creo que vai a peor, este centralismo mesetario e este xacobinismo aumentan. España nunca logrou configurarse como unha nación; mesmo en todas as constitucións dos séculos XIX e XX só dúas ou tres citan o termo 'nación española', nin sequera no 'Fuero de los Españoles'. Na ditadura franquista calla un nacionalismo español dereitoso, imperialista, militarista, e iso pervive no subconsciente da maior parte dos españois. E por iso cando oen falar de que pode haber outras nacións alporízanse. Socioloxicamente hai un franquismo soterrado que agroma en determinados intres en canto pola periferia aparecen voces disidentes.
Como pode mudar esta situación?
O único que pode cambiar isto é unha pedagoxía a longo prazo, e nesa liña ía a Declaración de Barcelona, na instauración dunha nova cultura política, que debe ir difundíndose en todos os niveis: cultural, universitario, nos medios...; simplemente que no Estado hai varias linguas e varias culturas. Pero os medios de comunicación fomentan case todos ese nacionalismo español imperialista. É imposíbel rachar ese muro, e moito máis despois do pacto de silencio que se fixo na Transición. Mira a que se monta agora cada vez que un neto quere saber en que foxa común enterraron ao seu avó.
A Transición pechou feridas e debates en falso. Foi a grande oportunidade desaproveitada?
Di un refrán que cando o sol pasa pola porta hai que aproveitalo. Na historia de España houbo tres grandes oportunidades, e non sei cando será posíbel a cuarta: unha foi a constitución federal non nata de 1873; outra foi a de 1931, e aí en vez de constituírse unha república federal, crearon un 'estado integral' parecido ao Estado das Autonomías; e a terceira foi a de 1978: ben pola presión dos poderes fácticos, ben polo medo a unha reacción militar, a constitución non recoñeceu o dereito de autodeterminación nin creou un estado federal. E a única cousa que nesa constitución favorece aos vascos e navarros é a Disposición Transitoria Quinta, que recoñece os dereitos históricos do pobo vasco.
Unha vía aínda non explotada...
Si, é unha liña pola que aínda non foron, pero eu creo que Ibarretxe debería ir por aí, porque esa vía si que ten percorrido xurídico e amparo da constitución española. Xa o dixeron Herrero de Miñón e Ernest Lluch. Se se lles recoñecen os dereitos históricos, recoñéceselle a cada un dos catro territorios: Biscaia, Guipúscoa, Álava e Navarra, que é soberano a través dun pacto coa coroa española, un pacto que o rei debe respectar e garantir.
Honra e recoñecemento para o amigo Pepe Estévez.
Moito foi o que fixo polos galegos en Euskadi. Profesionalmente, é un dos máis senlleiros galeuzcanos de toda a Península.
Mágoa que as súas ideas non sexan máis que soños polo de agora.
Noraboa Pepe e tamén a Vieiros pola entrevista
Xosé Estévez tem toda a razão, até duvido que o PNV dure muito mais tempo! Eles tentarão ilegalizar todos os Partidos Politicos Bascos, só assim os espanholistas ganharão as eleições!
Mas os que deviam ser ilegalizados, são os Burros, os Abutres, os Porcos e esencialmente os Vampiros! Muita desta faina encontra-se em Madrid e noutras capitais......
Não o conheço mas adorei a sua entrevista, é com homens como o senhor, que se pode construir um futuro sem barreiras e sem excluidos!
As cabras pode ser, mais os kabróns seguro que non.
Micsha cada vez que abres a boca cheira a podredume. Non sei de onde sacas o de outro amigo dos de ETA. Sinceramente: tomate un sal de froitas eou mellor "salfumán".
O mesmo discurso de sempre mixinha arranjade o da kale borroka dos teus colegas queimacarros!!!!!!!
Já que tanto se fala de Luisofonia, queria dedicar ao Professor XOSÉ ESTÉVEZ um poema do grande poeta português Jorge de Sena ( 1919/1978 ), infelizmente já falecido, mas cujos poemas continuam actuais:
DE CADA VEZ QUE UM GOVERNO...
De cada vez que um governo necessita de segredos,
por segurança do Estado, ou para melhor êxito
de negociações internacionais,
é o mesmo que negar,
como negaram sempre desde que o mundo é mundo,
a liberdade.
Sempre que um povo aceita que o seu governo,
ainda que eleito com quantas tricas já se sabe,
invoque a lei e a ordem para calar alguém,
como fizeram desde que o mundo é mundo,
nega-se
a liberdade.
Porque, se há algum segredo na vida pública,
que todos não podem saber, é porque alguém,
sem saber, é o preço do negócio feito.
E se há uma ordem e uma lei que não inclua
mesmo que seja o último dos asnos ou dos pulhas
e o seu direito a ser como nasceu ou fizeram,
a liberdade
é uma farsa,
a segurança
é uma farsa,
a ordem
é uma farsa,
não há nada que não seja uma farsa,
a mesma farsa representada sempre
desde que o mundo é mundo,
por aqueles que se arrogam ser
empresários dos outros
e nem pagam
decentemente senão aos maus actores.
Jorge de Sena
Gaviotero: Não ha nada mais triste que a tristeza!
Podes crer e tu és um triste dum fanático franquista! A tua democracia deve ser idêntica á do Ti Manel!
Professor Xosé Estévez, pode crer que o fascismo continua vivo, não só em Espanha como em Itália, e até mesmo em Portugal.
A diferença é que em Portugal alguns até aparecem com roupagens de esquerda e por vezes até socialista!
Portanto as cabras que se cuidem pois ha muito cabrão á solta!
A actual realidade, seja ela na Galiza, no Euskadi uo em qualquer outro país europeu!
http://www.youtube.com/watch?v...
Pedido dos nacionalistas a todos os galegos que transmitissem esta mensagem no fim de um comentário.
GALIZA CEIBE
1 Galego nativo escrito na norma universal como único idioma oficial na Galiza.
2 Entrada como membro de pleno direito na lusofonia.
3 Recepção imediata em canal aberto das televisões portuguesas na Galiza.
Só com estas condições a Galiza terá progresso em galego e será respeitada no mundo.
O reino bourbónico é filho "legítimo" do franquismo: Continua-o e continua o que o franquismo fez e mesmo o que não fez. Em especial: Não há mais do que um nacionalismo, o extremoso espaÑol, que o exército sustém (art. 8 da CE). Os outros não têm nenhum direito a existir. ISSO é o reino bourbónico de espaÑa.
"Na ditadura franquista calla un nacionalismo español dereitoso, imperialista, militarista, e iso pervive no subconsciente da maior parte dos españois. E por iso cando oen falar de que pode haber outras nacións alporízanse. Socioloxicamente hai un franquismo soterrado que agroma en determinados intres en canto pola periferia aparecen voces disidentes".
Poucas veces lin unha verdade tan exacta e certera. Hai un chiste sobre os españois en Portugal que dí: "Qué é o ego? O ego é ese pequeno español que todos levamos dentro e que de vez en cando amosamos"
Se cadra deberíamos reutilizar ese chiste e preguntarnos: Qué é un franquista? Ese pequeno gaviotero que moitos levan dentro e que amosan nos desfiles do día das forzas armadas, nas tertulias radiofónicas e debates televisivos ou nos foros de internet. ;)
http://www.terra-galega.org
"Na ditadura franquista calla un nacionalismo español dereitoso, imperialista, militarista, e iso pervive no subconsciente da maior parte dos españois. E por iso cando oen falar de que pode haber outras nacións alporízanse. Socioloxicamente hai un franquismo soterrado que agroma en determinados intres en canto pola periferia aparecen voces disidentes".
Poucas veces lin unha verdade tan exacta e certera. Hai un chiste sobre os españois en Portugal que dí: "Qué é o ego? O ego é ese pequeno español que todos levamos dentro e que de vez en cando amosamos"
Se cadra deberíamos reutilizar ese chiste e preguntarnos: Qué é un franquista cabrón? Ese pequeno gaviotero que moitos levan dentro e que amosan nos desfiles do día das forzas armadas, nas tertulias radiofónicas e debates televisivos ou nos foros de internet. ;)
http://www.terra-galega.org
Hai que deixarse de papanatismos e mimetismos co problema vasco. O caso galego é outro. Os nacionalistas vascos (e non digamos xa HB & cia) pasan duramente de Galiza, non son nada solidarios.
Pedido dos nacionalistas a todos os galegos que transmitissem esta mensagem no fim de um comentário.
GALIZA CEIBE
1 Galego nativo escrito na norma universal como único idioma oficial na Galiza.
2 Entrada como membro de pleno direito na lusofonia.
3 Recepção imediata em canal aberto das televisões portuguesas na Galiza.
Só com estas condições a Galiza terá progresso em galego e será respeitada no mundo.
Espanha não é uma nação simplesmente é um Estado feito pela força com a nação castelhana a ocupar outras nações. Não há nacionalismo espanhol, há mercenarismo é diferente de nacionalismo. Interesses materiais e não patriótas. Por exemplo os isolatas vivem disso os reintegratas são simplesmente patriótas.
Tal como a EX-Jugoslávia mais tarde ou mais cedo Espanha acabará. Ficará Castela com as outras nações vizinhas.
Galiza ocupada ou livre será sempre uma Nação. Espanha não.
Na Ex-Jugoslávia bastou o marchal Tito morrer para que a colonização da Sérvia sobre as outras nações acabasse.
Em Espanha o que é necessário?
Noutros tempos só era preciso uma padeira na GALIZA outra na CATALUNHA e outra no PAÌS BASCO com a “RAÇA” de Brites de Almeida filha de Galegos e nascida no Algarve - Portugal.
Hoje está tudo na mão dos políticos no caso da GALIZA nos políticos GALEGOS.
Segue-se a história da padeira filha de galegos que contribuiu para a solidificação da libertação de uma parte do reino da Galiza (Portugal).
A padeira Brites de Almeida (de origem galega) não foi uma mulher vulgar. Era nacionalista, grande, com os cabelos crespos e muito forte. Não se enquadrava nos típicos padrões femininos e tinha um comportamento masculino. Nasceu em Faro (Algarve) Portugal, de família pobre e humilde de ORIGEM GALEGA. O Reino de Portugal tinha sido fundado só há 240 anos e os portugueses sentiam-se ainda galegos.
Mais do que nacionalismo português havia um sentimento contra Castela e Leão pelo facto de pouco tempo antes os independentistas galegos terem sido esmagados por exércitos desses reinos.
Para o povo português a derrota castelhana em Aljubarrota para além de ser decisiva para Portugal representava um ajuste de contas com Caslela e Leão pelo que tinham feito aos irmãos independentistas galegos. E a oportunidade de destruir o exército castelhano.
O dia 14 de Agosto de 1385 amanheceu com a notícia da invasão de Portugal pelo exército castelhano constituído por mais de 30000 homens criando as condições para a batalha de Aljubarrota. A padeira Brites de Almeida não conseguiu resistir ao apelo da sua natureza. Pegou na primeira arma que achou e juntou-se ao exército português que só com 6500 homens já incluindo 300 arqueiros ingleses naquele dia derrotou o invasor castelhano que tinha um poderoso exército com mais de 30000 homens incluindo castelhanos, franceses e genoveses. Depois da derrota castelhana chegou a casa cansada mas satisfeita, despertou-a um estranho ruído: dentro do forno estavam sete castelhanos escondidos. Brites pegou na sua pá de padeira e matou-os logo ali. Tomada de zelo nacionalista, liderou um grupo de mulheres que perseguiram os fugitivos castelhanos que ainda se escondiam pelas redondezas. Conta a história que Brites acabou os seus dias em paz junto do seu marido lavrador mas a memória dos seus feitos heróicos ficou para sempre como símbolo da independência de Portugal. A pá foi religiosamente guardada como estandarte de Aljubarrota por muitos séculos, fazendo parte da procissão do 14 de Agosto.
A Batalha de Aljubarrota foi uma entre muitas que o invasor castelhano foi derrotado e humilhado em Portugal. Versão castelhana indesmentível: http://es.wikipedia.org/wiki/B...
No fim da batalha nenhum comandante português ficou ferido. Dos 5 comandantes castelhanos 2 foram mortos( Juan de Rye e Pedro Álvarez Pereyra), 2 ficaram gravemente feridos e prisioneiros ( Pero López de Ayala e Gonzalo Nuñez de Guzmán ) e 1 (o Rei D. Juan I de Castela) fugiu gravemente ferido, beneficiando da clemência do Rei de Portugal. O rei D. Juan de Castelha ostentou falsamente o título de Rei de Portugal sem nunca o ter sido porque nunca foi aclamado pelo povo nem em cortes e foi derrotado militarmente pelos portugueses. Morreram mais de 10000 homens do lado castelhano (em 2004 um historiador espanhol diz sem fundamento que só morreram 3000) e 6000 foram presos. A certeza é que dos mais de 30000 homens do exército comandados por D. Juan I de Castela que invadiram Portugal só menos de um terço voltam. Chegaram a casa só menos de 7000 homens muito feridos. Dois (2) rios na zona de Aljubarrota ficaram entopidos com os corpos mortos das tropas castelhanas. O povo matava todos os soldados castelhanos que debaixo de humilhação tentavam fugir até que o Rei de Portugal pediu clemência ao povo pelos derrotados para que alguns podessem partir. Só este pedido de clemência do Rei português que o povo obedeceu, permitiu o regresso de menos de 7000 dos derrotados onde se incluia o Rei D. Juan de Catela após humilhação popular. Das mãos da padeira Brites de Almeida foi salvo e feito presioneiro o comandante castelhano Pero López de Ayala já com dentes, pernas e braços partidos, quase sem vida, pelo exército português que o queria vivo para dar informações e ser peça de negociação da paz definitiva. Na sociedade machista da época a humilhação foi tão grande que os castelhanos se dividiram em duas explicações, uns diziam que Brites de Almeida não era uma mulher normal tinha grandes mãos com seis dedos em cada uma, outros que tinha sido um sonho ou uma lenda. A verdade é que a biografia desta mulher está documentada desde o nascimento até à sua morte. A grande superioridade numérica de nada valeu aos castelhanos. Nesta batalha morreu a élite do exército castelhano, fidalgos e nobres dos mais importantes. Foi decretado luto em Castela por 2 anos.
Deste facto histórico temos de tirar conclusões:
Os portugueses só com 6500 homens ganharam contra um exército com mais de 30000 porque usaram a inteligência. Quando o Rei de Portugal sobe da invasão estava à mesma distância de Aljubarrota que as forças castelhanas e ainda teve de reunir as tropas. Teve a inteligência de empurrar os castelanos para o melhor local para os portugueses vencerem a batalha e conseguiu. Ou seja conduziu a guerra desde o início.
Com este facto histórico não se pretende insentivar a violência mas a inteligência. Hoje não é com guerras ou guerrilha que a Galiza conquistará a sua autodeterminação conforme está consagrado na carta das Nações Unidas. Os patriótas galegos têm meios políticos e económicos para inverter esta situação de forma à Galiza deixar de ser um território colonizado onde a vontade castelhana prevalece. É só usar a INTELIGÊNCIA.